(noot 41) “Paulus verhaalt met ontzag van een mens in Christus die opgetrokken geweest is in het paradijs en daar woorden gehoord heeft ‘die geen mens kan of mag uitspeken’ (2 (Kor. 12:14). Het is verleidelijk en wellicht veel te speculatief een verband te vermoeden met ‘bijna-dood-ervaringen’ van sommige mensen die op de grens van dood en leven hebben verkeerd. Zij waren op dat moment reeds onthecht aan dit leven, zodat alle ikzucht verdwenen was en zij bevrijd waren van zichzelf. Wat deze mensen ervoeren maakte een zeer diepe indruk op hen, een indruk die het verdere van hun leven vaak ingrijpend veranderde. Het zijn ten diepste niet te beschrijven ervaringen die voorkomen bij jong en oud en bij mensen uit heel verschillende milieus en culturen. Wat er over meegedeeld wordt, wettigt de conclusie dat die ervaringen een bepaalde gelijkenis vertonen. Ook zijn ze duidelijk te onderscheiden van dromen en hallucinaties, onder meer door de grote helderheid en bewustheid ervan, een sterke realiteits- en evidentiebeleving en een blijvende, gedetailleerde herinnering eraan. Gezien het karakter van deze ervaringen kan voorzichtig de vraag gesteld worden of hier geen sprake is van een voorbeeld van schouwen zoals in de tekst bedoeld. De bijna-dood-ervaringen roepen veel vragen op die niet slechts theologisch van aard zijn, maar ook natuurwetenschappelijk serieus genomen worden, gezien de onderzoekspublicatie in het gezaghebbende medische tijdschrift The Lancet, 358 (2001).”

----------
Een boek dat de door Sanders besproken thema's net nog weer een stapje 'grondiger' bespreekt, namelijk via diverse filosofische omzwervingen, is Wessel Stoker’s prachtige studie Is geloven redelijk? Uitgave Meinema, 2004.

In dit boek staat de (christelijk) religieuze ervaring centraal als een fenomenologisch te beschrijven ervaring die ons vermogen te boven gaat.

“De positieve reden om te geloven ligt in de ervaring zelf. Er zijn geen redenen voor het geloof buiten het geloof om…” In dit boek zijn overigens geen verwijzingen te vinden naar bijna-dood-ervaringen, maar het laat wel duidelijk de relevantie en zeggenschap zien van de geloofservaring en het verhaal (belang van het Marcus evangelie) in het godsdienstige leven, zowel collectief (de gemeenschap) als voor de individuele gelovige. Stoker spreekt ondermeer over de gelaagde affectieve religieuze ervaring. Stoker beperkt zich in zijn studie tot de redelijke ervaring die voor een ieder toegankelijk is. “…ervaring en rationaliteit spelen zich af in het alledaagse en zijn niet te hoog en niet te diep.”